Đảng Dân chủ thắng lớn ở Hạ viện Hoa Kỳ, Thượng viện vẫn chưa ngã ngũ

Đêm 3/11, nước Mỹ bỏ phiếu giữa kỳ, và kết quả đầu tiên đã vẽ lại bản đồ quyền lực ở Washington. Các đài NBC News, CNBC và MS NOW dự báo đảng Dân chủ giành lại Hạ viện, với chừng 244 ghế trên tổng số 435 ghế — con số còn có thể nhích vài ghế khi kiểm xong. Thượng viện chưa ngã ngũ: đảng Cộng hòa bước vào đêm bầu cử với thế đa số 53–47, đảng Dân chủ cần giành thêm ròng bốn ghế mới đổi được thế cờ.

Được biết, ở Georgia, Thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff tái đắc cử, thắng Dân biểu Cộng hòa Mike Collins, người được Tổng Thống Donald Trump ủng hộ. Georgia là tiểu bang ông Trump từng thắng sít sao năm 2024, nên giữ ghế này mới chỉ là bước bắt buộc với đảng Dân chủ. Ở Bắc Carolina, cựu Thống đốc Dân chủ Roy Cooper thắng ghế Thượng viện, mang về vụ lật ghế đầu tiên trong đêm. Georgia còn ghi dấu mốc: bà Keisha Lance Bottoms, cựu Thị trưởng Atlanta, đắc cử Thống đốc, trở thành phụ nữ da đen đầu tiên đắc cử Thống đốc ở Hoa Kỳ; ở Florida, ông Byron Donalds của đảng Cộng hòa cũng đắc cử Thống đốc, trở thành Thống đốc da đen đầu tiên của tiểu bang.

Con số đắt nhứt nằm ở thăm dò cử tri lúc ra khỏi phòng phiếu: một nửa cử tri cả nước xem kỳ bầu cử này là dịp bày tỏ sự không đồng tình với Tổng Thống. Thăm dò do SSRS thực hiện cho nhóm cơ quan truyền thông lớn, gồm các đài truyền hình và hãng AP. Một nửa chưa phải là tất cả, nhưng với kỳ bầu cử giữa kỳ — vốn là dịp cử tri “chấm điểm” người đang cầm quyền — con số ấy cũng đủ giải thích vì sao Hạ viện đổi chủ.

Chuyện này chạm tới người đọc ở Việt Nam theo đường vòng mà rất thực: Hạ viện đổi chủ thì ngân sách, thuế và chánh sách thương mại của Hoa Kỳ sẽ phải qua thương lượng gay go hơn giữa Nhà Trắng và Quốc Hội. Với một nước xuất cảng nhiều sang Hoa Kỳ như Việt Nam, mỗi lần Washington bàn thuế quan hay ngân sách thì doanh nghiệp xuất cảng đều phải nghe ngóng. Thượng viện chưa ngã ngũ nghĩa là ván cờ vẫn dang dở: ai kiểm soát Thượng viện sẽ quyết chuyện nhân sự cấp cao và các dự luật lớn có đi tiếp hay không.

Nói cho cùng, đêm bầu cử này chỉ mở ra một chương mới: Nhà Trắng vẫn còn Thượng viện để trông cậy, nhưng từ nay mỗi dự luật qua Hạ viện đều phải đi qua một cửa mà đảng đối lập đang giữ chìa khóa.