Hà Nội nâng chuẩn nghèo lên 3,5 triệu đồng ở phố, 3 triệu ở quê

Một nhà bốn người ở phường, mỗi người kiếm bình quân 3,4 triệu đồng một tháng — nghèo hay chưa nghèo? Theo thước cũ, nhà ấy vượt chuẩn. Theo thước mới của Hà Nội, câu trả lời còn tùy: nhà ấy thiếu mấy dịch vụ cơ bản nữa.

Quyết định 149/2026/QĐ-UBND của Ủy Ban Nhân Dân thành phố Hà Nội, ban hành ngày 22/10 và có hiệu lực từ 1/11, đặt chuẩn nghèo đa chiều cho giai đoạn 2027–2030. Mức thu nhập bình quân đầu người để xét nghèo là 3 triệu đồng một tháng ở nông thôn (các xã) và 3,5 triệu đồng ở đô thị (các phường), cao hơn chuẩn 2022–2025 đúng 1 triệu đồng ở cả hai vùng. Nhưng tiền chỉ là một vế: hộ xét nghèo còn phải thiếu hụt từ 3 chỉ số tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Thu nhập dưới ngưỡng mà thiếu hụt dưới 3 chỉ số thì xếp hộ cận nghèo; trên ngưỡng tới 4,5 triệu đồng ở nông thôn và 5 triệu đồng ở đô thị thì xếp hộ có mức sống trung bình.

Quyết định dùng cho hộ thường trú tại thành phố Hà Nội. Một điểm cần nhớ: chuẩn có hiệu lực từ 1/11, nhưng hộ theo chuẩn mới, sau khi được cấp có thẩm quyền công nhận, mới được hưởng chánh sách phụ giúp từ ngày 1/1/2027. Giữa hai mốc ấy là hai tháng làm thủ tục rà soát, công nhận — nhà nào thuộc diện nên hỏi rõ phường, xã mình về lịch rà soát, đừng đợi đầu năm mới hỏi.

Nâng ngưỡng thêm 1 triệu đồng là cách nhìn nhận sự thật người đi chợ thấy từ lâu: với giá sinh hoạt nay, 2,5 triệu đồng một người ở phố không còn là mức sống năm 2022 nữa. Trong khi ấy, giữ thêm điều kiện thiếu hụt dịch vụ là cách nói rằng nghèo không chỉ thiếu tiền: một nhà thu nhập thấp nhưng con được đi học, người bịnh được khám, nước sạch tới tận nhà thì khác với nhà cùng thu nhập mà thiếu cả ba thứ ấy. Tiền phụ giúp vì thế chảy tới chỗ thiếu thốn chồng chất, chứ không dàn đều theo một con số.

Điều đáng ngẫm là chuẩn mới chỉ là thước đo, chưa phải tiền về tay: danh sách hộ nghèo, cận nghèo còn tùy việc rà soát ở từng phường, xã có kỹ hay không, và ngân sách phụ giúp có đủ cho số hộ tăng thêm hay không. Với người dân, việc thiết thực nhứt lúc này là kiểm lại xem nhà mình thiếu những dịch vụ cơ bản nào, và hỏi cho rõ mình thuộc diện nào — vì chuẩn nghèo tốt không chỉ hỏi nhà ấy kiếm được bao nhiêu, mà hỏi nhà ấy còn thiếu những gì.