Assisi và 40 năm của “tinh thần cầu nguyện cho hòa bình”

Có những cuộc hẹn mà bốn mươi năm sau, người ta vẫn quay lại đúng chỗ cũ. Ngày 27/10/1986, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II làm một việc chưa từng có trong lịch sử: mời đại diện các tôn giáo lớn trên thế giới về thị trấn Assisi của Ý, cùng nhau cầu nguyện cho hòa bình. Bốn mươi năm sau, cũng ngày 27/10, Đức Thánh Cha Lêô XIV sẽ trở lại Assisi để dự lễ bế mạc cuộc gặp gỡ liên tôn lần thứ 40 — như một vòng tròn được nối lại.

Một “tinh thần” đi qua bốn thập niên

Cuộc gặp gỡ năm 1986 sinh ra một cụm từ sống dai hơn cả sự kiện: “tinh thần Assisi” — ý tưởng rằng các tôn giáo khác nhau có thể ngồi lại với nhau vì hòa bình, thay vì là nguồn cơn của xung đột. Cộng đoàn Thánh Egidio, một cộng đoàn giáo dân Công giáo, đã gánh vác việc giữ lửa ấy suốt từ đó đến nay bằng các cuộc gặp gỡ hằng năm khắp Âu châu và thế giới. Cuộc gặp gỡ năm nay diễn ra từ 25 đến 27/10, với chủ đề “Hòa bình không vũ trang và giải giới” — lấy từ chính lời của Đức Thánh Cha Lêô XIV. Có 384 đại diện của các tôn giáo, nền văn hóa và định chế từ 53 quốc gia tham dự, cùng 155 diễn giả trong 24 diễn đàn bàn về chiến tranh và hòa bình, di cư, giải giới, sự hiệp nhất giữa các Kitô hữu, nghèo đói, giới trẻ, truyền thông và những vị tử đạo thời nay.

Ở ngày bế mạc, Đức Thánh Cha sẽ cầu nguyện tại Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô và cùng suy niệm với Thượng phụ Đại kết Bartholomew của Constantinople — một chi tiết đáng chú ý, vì đó là hai vị đứng đầu của hai truyền thống Kitô giáo lớn nhứt cùng cầu nguyện cho hòa bình tại một nơi. Ông Marco Impagliazzo, Chủ tịch Cộng đoàn Thánh Egidio, nhận xét rằng tại Assisi, một cái nhìn mới và sáng tạo về đối thoại liên tôn đã ra đời, và qua 40 năm, tinh thần đó đã thành một nhu cầu trong một thế giới toàn cầu hóa — một thế giới mà theo lời ông là đang sợ hãi, rạn nứt, và cần được nối lại với nhau.

Cầu nguyện có làm được gì không?

Người ta có quyền đặt câu hỏi đó. Bốn mươi năm cầu nguyện cho hòa bình, mà chiến tranh vẫn nổ ra khắp nơi; những cuộc gặp gỡ như thế này dễ bị xem là chỉ mang tính biểu tượng. Nhưng nhìn vào chính Đức Thánh Cha Lêô XIV trong những ngày này thì thấy Assisi không đứng một mình: chỉ hơn một tuần trước lễ bế mạc, ngài — còn đang dưỡng bịnh sau ca mổ phổi — đã điện đàm với cả Tổng thống Nga lẫn Tổng thống Ukraine để xin một lệnh ngừng bắn nhân đạo cho một thành phố nhỏ. Cầu nguyện là một cánh, ngoại giao thầm lặng là cánh kia của cùng một con chim.

Bốn mươi năm trước, Assisi là một sự kiện. Bốn mươi năm sau, nó đã thành một thói quen của thế giới tôn giáo — và trong một thời buổi mà các đường dây đối thoại lần lượt bị cắt đứt, việc đại diện của 53 quốc gia vẫn còn ngồi lại được với nhau mỗi năm, tự nó đã là một tin đáng ghi.