G20 họp ở Atlanta, Ba Lan xin một lối đi an toàn cho tàu chở lúa mì

Một cuộc họp ngoại trưởng không ký được hiệp ước nào, nhưng có thể đổi giá lúa mì của cả một vùng — đó là chuyện vừa diễn ra tại Atlanta. Ngày 30/10, Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio chủ trì cuộc họp ngoại trưởng G20 tại Atlanta, có cả Ngoại Trưởng Nga Sergei Lavrov dự họp. Hai ngày họp xoay quanh ba chuyện lớn: chiến tranh Ukraine, chiến tranh Iran, và giá năng lượng đang tăng.

Được biết, lời kêu gọi mạnh nhứt tại cuộc họp tới từ Ngoại Trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski: ông xin một lệnh ngừng bắn nhanh ở Hắc Hải để tàu chở ngũ cốc của cả Ukraine lẫn Nga đi lại an toàn. Lý lẽ của ông giản dị: người dân các nước nghèo cần lúa mì ấy. Ông cũng nói Moscow phải chấm dứt chiến tranh tại Ukraine trước khi được bán năng lượng trở lại cho Âu Châu, và Ukraine phải có mặt trong mọi nỗ lực chấm dứt chiến tranh.

Trong khi ấy, phía Hoa Kỳ đưa ra một đề xuất khác: Ba Lan nên thành thành viên chính thức của G20, ngang hàng với Đức hay Pháp — những nước vốn có mặt qua Liên Âu. Ngoại Trưởng Rubio nói Ba Lan xứng đáng với vị trí ấy; Anh thì đã mời Thủ Tướng Ba Lan Donald Tusk dự thượng đỉnh G20 năm 2027 tại Manchester. Phía Nga phản đối: Ngoại Trưởng Lavrov nói mời Ba Lan dự họp là phá vỡ lệ tìm đồng thuận.

Với người đi chợ ở đây, chuyện Hắc Hải nghe xa mà không xa. Lúa mì từ Ukraine và Nga đi qua Hắc Hải là nguồn cung cho bột mì, thức ăn chăn nuôi, rồi tới thịt và trứng ngoài chợ. Hồi năm 2022, khi các cảng Hắc Hải bị phong tỏa, giá lương thực thế giới đã tăng vọt — và người mua ở các nước nghèo, vốn dành phần lớn thu nhập cho ăn uống, là người chịu trước hết. Một lệnh ngừng bắn cho tàu chở lúa mì, vì vậy, không chỉ là chuyện ngoại giao: nó là chuyện giá bánh mì.

Cuộc họp tại Atlanta chưa cho ra một hiệp ước nào, và thượng đỉnh lãnh đạo phải đợi tới tháng 12. Nhưng lời kêu gọi ngừng bắn cho tàu chở lúa mì đã đặt một thước đo giản dị cho mọi cuộc họp tiếp theo: ngoại giao có giỏi tới đâu, cuối cùng cũng phải trả lời được câu hỏi của người dân thường — lúa mì có tới được nơi cần nó hay không.