Mưa lớn miền Bắc: Bắc Hà ngập gần một mét, hơn 100 xã lo lũ quét

Rạng sáng 7 tháng 11, mưa trút xuống xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, dồn dập không kịp thoát: 38 ngôi nhà bị nước tràn vào, một nhà sập tường, một nhà khác bị chừng 50 mét khối đất sạt vào tường. Trung tâm xã có đoạn ngập sâu, ô tô mắc kẹt giữa dòng nước; cầu đường 20/9, ngầm tràn, chợ trâu, cầu Tà Chải ngập nước, giao thông chia cắt. Lực lượng cứu nạn của tỉnh Lào Cai đưa 4 người mắc kẹt trong vùng ngập ra nơi an toàn.

Mưa 189 mm trong một đêm

Cho hay, chỉ trong 10 giờ, từ 18 giờ ngày 6 tháng 11 tới 4 giờ ngày 7 tháng 11, trạm Hồng Thu ở Lai Châu đo được 189,6 mm mưa — cao nhứt trong đợt này; trạm Cao Sơn ở Lào Cai cũng đo 67,4 mm. Đất vùng núi sau nhiều ngày mưa đã no nước, nên mưa dồn thêm dễ thành lũ quét, sạt lở. Sáng 7 tháng 11, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cảnh báo hơn 100 xã, phường ở 6 tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Cao Bằng có nguy cơ lũ quét trên sông suối nhỏ và sạt lở đất trên sườn dốc. Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Lào Cai cảnh báo riêng 11 xã, phường nguy cơ cao, trong đó có Bắc Hà, với điểm sạt lở cần lưu ý ở Km25+100 tỉnh lộ 159.

Hồ Na Cồ ở Bắc Hà dâng cao hơn mực trung bình khoảng 1,5 mét; đường ngập sâu nhứt chừng 30 cm. Ấy vậy mà, chừng ấy nước cũng đủ làm giao thông của cả một xã vùng cao tê liệt: cầu, ngầm, chợ đều ngập, xe cộ không qua được.

Miền Trung sắp tới lượt

Trong khi ấy, miền Trung đang chờ một đợt mưa lớn hơn. Từ đêm 8 tới 11 tháng 11, từ phía nam Nghệ An tới Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi tới Đắk Lắk, có nơi mưa trên 700 mm. Riêng thành phố Huế, lượng mưa từ 6 tới 15 tháng 11 phổ biến 300 tới 500 mm, có nơi trên 500 mm. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố Huế yêu cầu hai thủy điện A Lưới và A Lin B1 vận hành điều tiết nước để giữ an toàn cho công trình và vùng hạ du.

Ai được, ai trả giá

Lũ quét, sạt lở ở miền núi không giống ngập ở đồng bằng. Ngập ở đồng bằng, nước lên từ từ, người ta kịp kê đồ; lũ quét trên sườn dốc ập xuống trong vài phút, mang theo đất đá, và thứ nó lấy đi trước nhứt là nhà cửa, đường sá, hoa màu — tài sản của những hộ dân vùng cao, những người ít vốn liếng nhứt.

Về phía nhà nước, cảnh báo sớm và lực lượng cứu nạn tới kịp thời là điểm sáng: 4 người mắc kẹt được đưa ra an toàn. Nhưng cảnh báo cứu được người, không cứu được nhà: 42 hộ ở Bắc Hà phải dọn dẹp nhà cửa, chờ đường thông. Cái giá của một đêm mưa, rốt cuộc, vẫn do người dân vùng cao gánh nặng nhứt.

Một chi tiết đáng để ý: trên mạng xã hội, tin ô tô bị nước cuốn trôi ở Bắc Hà lan nhanh sáng 7 tháng 11. Lãnh đạo xã Bắc Hà phải lên tiếng đính chánh: hoàn toàn không có chuyện ấy. Giữa lúc mưa lũ, tin đồn cũng là một thứ lũ — nó chạy nhanh hơn nước, và chỉ có tin từ nhà chức trách và báo chí tại chỗ mới chặn được nó.

Bắc Bộ nay bước vào đợt lạnh, từ 9 tháng 11 trời rét, trong khi miền Trung sắp hứng mưa lớn. Người ở vùng núi phía Bắc cần theo dõi bản tin của chánh quyền xã, tránh qua ngầm tràn khi nước còn chảy xiết, và chớ tin những clip cắt ghép trên mạng. Mưa còn dài, và bài học của Bắc Hà sáng nay: đừng đợi nước tới chân mới lo.