Chánh phủ Hoa Kỳ đóng cửa sang ngày thứ 35, ngang kỷ lục dài nhứt lịch sử

Trong khi cả nước Hoa Kỳ còn bàn chuyện bầu cử giữa kỳ, ở Washington có một kỷ lục buồn vừa bị san bằng: cuộc đóng cửa chánh phủ liên bang đã bước sang ngày thứ 35, ngang với kỷ lục dài nhứt trong lịch sử, lập vào năm 2019. Thượng viện vừa lần thứ 14 bác bỏ dự luật ngân sách tạm thời do Hạ viện thông qua, với tỉ số 54 phiếu thuận trên 44 phiếu chống — chưa tới ngưỡng 60 phiếu cần có để dự luật đi tiếp. Mười bốn lần bác bỏ, vẫn chưa có lối ra.

Được biết, nút thắt nằm ở khoản trợ cấp bảo hiểm y tế sắp hết hạn vào ngày 31/12. Phe Dân chủ đòi gia hạn khoản trợ cấp này, vốn giúp hàng triệu người dân giảm tiền mua bảo hiểm từ thời đại dịch, rồi mới chịu thông qua ngân sách tạm thời. Phe Cộng hòa thì muốn một dự luật “sạch”, chỉ gia hạn ngân sách mà không kèm điều kiện, và cho rằng chuyện bảo hiểm nên bàn riêng. Mỗi bên đều nói bên kia chặn lối ra, trong lúc chánh phủ vẫn đóng cửa.

Con số đắt nhứt nằm ở chỗ người chịu trận không phải là người ngồi trong phòng họp. Mỗi lần chánh phủ đóng cửa, hàng trăm nghìn công chức liên bang hoặc phải nghỉ không lương, hoặc phải đi làm mà không được trả lương. Lần đóng cửa năm 2013 kéo dài 16 ngày đã cho 850.000 công chức nghỉ việc tạm thời. Lần này, khi cuộc đóng cửa đã dài gấp đôi lần ấy, thì dịch vụ công và số liệu kinh tế mà người dân trông cậy đều bị chậm lại theo.

Với người đọc ở xa, chuyện này nghe như chuyện nội bộ của Washington, nhưng hệ quả của nó thì đi vòng rất nhanh. Hoa Kỳ là nước mua hàng lớn của nhiều nước xuất cảng, nên mỗi lần ngân sách và chánh sách thương mại của Washington bị kẹt thì doanh nghiệp xuất cảng đều phải nghe ngóng. Cùng lúc, giới đầu tư khắp Á Châu cũng tính thêm một khoản rủi ro cho đồng tiền và giá vàng, vì một chánh phủ đóng cửa càng lâu thì những con số kinh tế mà thị trường trông đợi càng chậm công bố.

Nói cho cùng, có một nghịch lý chua chát ở đây: cử tri vừa bỏ phiếu đổi cả Quốc Hội, nhưng Quốc Hội mới phải tới tháng 1/2027 mới bắt đầu làm việc, còn cuộc đóng cửa thì vẫn do Quốc Hội cũ giải quyết. Nếu kỷ lục 35 ngày còn kéo dài thêm, người dân thường sẽ là người trả giá cho một cuộc tranh cãi mà họ không được ngồi vào bàn.