El Salvador đưa 2.000 quân sang Haiti, cứu bốn kỹ thuật viên mất tích

Một vụ mất tích của bốn người đã kéo theo một cuộc hành quân của hai ngàn người. Tính tới tối 28/10, chừng 2.000 quân El Salvador đã có mặt tại Haiti, trần có thể lên tới 2.500, theo Reuters. Tổng Thống Nayib Bukele cho hay việc đưa quân đã gần xong, và Chánh Phủ El Salvador chịu 90 phần trăm chi phí. Bốn người mất tích là kỹ thuật viên hàng không thuộc Lực lượng Chống Băng đảng do Liên Hiệp Quốc bảo trợ, mất dấu từ ngày 18/10, sau khi nhảy khỏi xe cháy trong vụ phục kích ở vùng băng đảng kiểm soát ngoại ô thủ đô Port-au-Prince.

Được biết, con số mới là điều đáng ngẫm nhứt. Lực lượng đa quốc gia do Liên Hiệp Quốc bảo trợ phải mất hơn một năm mới gom được chừng ấy quân, trong khi El Salvador làm được việc đó trong mười ngày. Theo CNN, 2.000 quân này còn đông hơn cả quân đội Haiti. Ấy vậy mà, cho tới nay, phía El Salvador vẫn chưa nói rõ ai là người chỉ huy, quân sẽ ở lại bao lâu, và quy tắc nổ súng ra sao — điều mà một đất nước từng chịu nhiều can thiệp đau đớn không thể không lo.

Trong khi ấy, số phận của bốn kỹ thuật viên vẫn còn là một dấu hỏi. Một tổ chức phi chánh phủ đã trao lại bốn thi thể cháy đen và nói đó là bốn người mất tích, nhưng ông Bukele bác bỏ, cho rằng trong số đó có thi thể một đứa trẻ và một bộ quân phục của nước khác. Ông nói đây không phải xâm lăng, mục tiêu duy nhứt là đưa bốn người về nhà. Cùng lúc, hội đồng bầu cử Haiti đã hoãn cuộc bầu cử tổng thống sang ngày 18/7/2027, giữa lúc bạo lực băng đảng đã giết hơn 5.700 người ở nước này trong năm nay, theo số liệu Liên Hiệp Quốc.

Câu chuyện này có hai mặt, và cả hai đều đáng nghe. Một mặt, đó là quyết tâm cứu người của một vị tổng thống vốn nổi tiếng vì dẹp băng đảng bằng bàn tay sắt ở trong nước, và được dân mình ủng hộ nồng nhiệt vì điều đó. Mặt kia, đó là nỗi lo của người dân Haiti: cứu người xong thì quân có rút về, hay ở lại thành một lực lượng mới? Vả lại, lịch sử đã dạy: ở Haiti, điều khó nhứt không phải đưa quân vào, mà là đưa quân ra không để lại thêm vết thương nào. Bốn kỹ thuật viên kia, dù còn sống hay đã mất, đã trở thành cái cớ cho một phép thử lớn nhứt: liệu cách trị băng đảng của El Salvador có trị được ở một đất nước khác hay không.