Trump đứng trước ba ngã rẽ: đánh Ba Tư, giữ phong tỏa, hay đàm phán

Trong hai ngày thứ Tư và thứ Năm vừa qua, Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump họp kín hai lượt với nhóm cố vấn an ninh quốc gia tại Tòa Bạch Ốc, để cân nhắc có nên mở lại chiến sự lớn với Ba Tư hay không. Ra khỏi phòng họp, ông nói quyết định sẽ có “nay mai”: “Rồi các bạn sẽ biết.” Câu nói ấy để ngỏ mọi cửa.

Ba phe, ba chánh sách

Nội bộ Tòa Bạch Ốc chia làm ba phe, theo tin của Axios và Wall Street Journal. Phe thứ nhứt, do Phó Tổng Thống JD Vance và đặc phái viên Steve Witkoff đứng đầu, thúc giục đàm phán. Phe thứ hai, gồm Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth và Thủ Tướng Israel Benjamin Netanyahu, cho rằng Ba Tư không thể tin được, phải dùng sức mạnh quân sự mới dứt điểm được. Phe thứ ba — Ngoại Trưởng Marco Rubio, Bộ Trưởng Tài Chánh Scott Bessent và Giám Đốc CIA John Ratcliffe — muốn giữ nguyên thế giằng co: phong tỏa và cấm vận, không đánh.

Bên ngoài phòng họp, các bên vẫn chuẩn bị cả hai ngả. Bộ Tư Lệnh Trung Ương Hoa Kỳ đang hoàn tất kế hoạch, dù chưa có lệnh đánh mới; hàng không mẫu hạm Theodore Roosevelt phải tới giữa tháng 11 mới vào tới vùng. Cùng lúc, trung gian Qatar luồn một bản dự thảo: Hoa Kỳ dỡ phong tỏa và trả lại tiền bị đóng băng, đổi lại chánh quyền Tehran cho thanh tra quốc tế vào xem các cơ sở bị đánh bom, rồi mở lại eo biển Hormuz. Tehran đặt ra bảy điều kiện, trong đó có dỡ cấm vận và bồi thường chiến tranh.

Eo biển Hormuz và cái giá của một quyết định vội

Điều làm câu chuyện này chạm tới túi tiền của người đi chợ khắp thế giới là eo biển Hormuz: chừng một phần tư dầu và một phần năm khí hóa lỏng của thế giới đi qua con eo nhỏ ấy — tuyến đường biển quan trọng nhứt về dầu lửa. Eo biển đóng cửa từ tháng 2, khi chiến sự mở màn. Chiều thứ Sáu vừa qua, đảo Qeshm trong eo biển lại có tiếng nổ, sau những vụ đánh nhỏ.

Ấy vậy mà quyết định vẫn chưa ngã ngũ. Các cố vấn trình cho ông một khung thời gian hẹp: chừng tám tuần, trước khi Quốc Hội mới nhậm chức vào tháng Giêng. Trăng non ngày thứ Hai 9 tháng 11, trời tối mịt, là thời điểm thuận lợi cho không quân. Nhưng cho tới giờ, chưa có lệnh đánh nào được ban ra.

Kết cục của ván bài này không chỉ nằm ở Tehran hay Washington. Một bên là bom đạn, một bên là đàm phán còn bỏ ngỏ, với eo biển Hormuz làm con tin. Giữa hai ngả ấy là giá dầu, và túi tiền của người đi chợ, kể cả ở Sài Gòn.