Dịch Ebola tại Congo vượt 5.000 người chết, chưa có thuốc trị chủng virus này

Từ tháng Năm tới nay, một dịch bịnh ở Phi Châu đã lặng lẽ vượt qua một cột mốc tang tóc: hơn 5.000 người chết. Số liệu của nhà chức trách Congo cho thấy dịch Ebola tại nước này đã làm 5.026 người chết trong 10.351 ca mắc — cứ hai người mắc thì gần một người chết.

Được biết, ổ dịch lớn nhứt vẫn nằm ở tỉnh Ituri, miền đông bắc Congo, nơi chiếm 71 phần trăm ca mắc cả nước. Ituri là vùng xung đột, đội chống dịch khó vào được nhiều cộng đồng, có nơi còn bị tấn công. Dịch nay đã lan ra tám trong 26 tỉnh của Congo, và ca mắc liên quan đã thấy tại Kenya, Uganda và Nigeria: Kenya có chín ca mắc và hai người chết, Uganda có 20 ca mắc và hai người chết, nhưng không thêm ca mới từ tháng Tám.

Chi tiết đắt nhứt nằm ở tên của con virus: chủng Bundibugyo. Đây là chủng Ebola mà nay vẫn chưa có vắc xin hay thuốc trị được phê chuẩn, dù thử nghiệm vắc xin đang chạy. Văn phòng Phi Châu của Tổ chức Y tế Thế giới kêu gọi mở rộng các biện pháp kiểm soát, đưa đội y tế tới được những vùng đang bị cắt đứt, và vận động cộng đồng hợp tác — ba việc nghe thì đơn giản, nhưng ở vùng xung đột thì việc nào cũng khó.

Trong khi ấy, con số 5.026 đã vượt xa kỷ lục cũ của Congo: dịch năm 2018–2020 làm 2.299 người chết. Đây là dịch Ebola lớn thứ hai trong lịch sử, chỉ sau dịch Tây Phi năm 2014–2016 làm hơn 11.325 người chết. Ấy vậy mà điều đáng sợ không chỉ là con số: dịch này là lần bùng phát thứ 17 trong lịch sử Congo, nghĩa là cứ vài năm, virus lại quay lại, và mỗi lần quay lại đều gặp cùng một bài toán cũ — y tế yếu, vùng xa xôi, và niềm tin của cộng đồng chưa đủ.

Với người Việt, dịch ở xa không phải lý do để hoảng, cũng không phải lý do để lơ là: Ebola không lây qua không khí như cúm, mà lây qua tiếp xúc trực tiếp với người bịnh hay dịch thể của họ, nên người đi lại vùng dịch cần theo khuyến cáo y tế, tránh tiếp xúc người bịnh, rửa tay thường xuyên. Nói cho cùng, 5.026 người chết nhắc một điều giản dị: một dịch bịnh chỉ thật sự được dập khi đội y tế tới được tận nơi — và khi người dân tin đội y tế ấy.