Lạm phát vượt mục tiêu cả năm, hai tháng cuối trông vào xăng và điện

Một con số nhỏ vừa đủ làm nên chuyện lớn: CPI bình quân 10 tháng vượt mục tiêu cả năm đúng 0,07 điểm phần trăm, trong khi cả gói giảm thuế xăng và giá điện chỉ kéo CPI bình quân cả năm xuống khoảng 0,08 điểm phần trăm. Nếu mọi chuyện khác đứng yên, gói này vừa đủ đưa lạm phát về đúng mục tiêu — không thừa một chút nào.

Cho hay, tại họp báo Chánh Phủ thường kỳ sáng 4/11, Thứ trưởng Bộ Tài Chánh Nguyễn Đức Chi cho biết CPI tháng 10 tăng 0,2%, đưa CPI bình quân 10 tháng lên 4,57% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng khoảng 4,24%. Mục tiêu mà Quốc Hội đặt ra cho cả năm chỉ khoảng 4,5%. Ấy vậy mà áp lực không chỉ nằm ở con số đã qua: chỉ một đợt tăng giá thực phẩm hay vận tải trong hai tháng cuối cũng đủ làm lệch cán cân.

Trong khi ấy, hai đòn bẩy đã vào cuộc từ 1/11. Nghị quyết 45/2026/NQ-CP của Chánh Phủ, ban hành ngày 31/10, đưa thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại về 0%, thi hành tới hết 31/3/2027. Cùng lúc, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%. Theo số liệu ước tính mà Thứ trưởng đưa ra, hai biện pháp này làm CPI tháng 11 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với kịch bản không điều chỉnh, và làm CPI bình quân cả năm giảm khoảng 0,08 điểm phần trăm. Cái giá đắt nhứt của gói này: ngân sách hụt thu gần 7.000 tỉ đồng vì thuế xăng về 0%.

Chi tiết đắt giá nhứt nằm ở trọng số của hai mặt hàng này trong rổ tính CPI: điện sinh hoạt chiếm 4,81%, xăng dầu thuộc nhóm giao thông chiếm 4,53%. Hai con số chưa tới 5% ấy vậy mà đủ sức kéo cả chỉ số đi xuống, vì xăng và điện len vào hầu hết mọi chi phí khác — từ chuyến xe chở hàng tới máy lạnh trong tiệm buôn. Kỳ điều chỉnh tối 3/11 cho thấy tác động ấy bằng giá cụ thể: xăng E5 RON 92 còn 23.203 đồng một lít, giảm 1.020 đồng; xăng E10 RON 95-III còn 23.231 đồng, giảm 928 đồng; dầu diesel còn 28.876 đồng, giảm 1.370 đồng.

Với người đi chợ, tin này có hai mặt để ngẫm. Mừng vì hóa đơn điện nhẹ đi, bình xăng rẻ lại, giá hàng hóa có thêm cơ hội dịu xuống trước Tết. Nhưng cũng nên nhớ: gói này chỉ kéo dài tới hết tháng 3/2027, còn ngân sách thì hụt thu gần 7.000 tỉ đồng. Cách giữ bữa cơm ổn định lâu dài không nằm ở chuyện giảm thuế mãi, mà ở chỗ giữ nguồn cung cho vững, chống đầu cơ găm hàng cho chặt, để khi thuế trở lại mức cũ, giá cả không bật lên như lò xo.