Nhà ở xã hội có 363.000 căn đang xây, vì sao người cần vẫn khó mua?

Một nghịch lý quen thuộc với người làm công ăn lương ở thành phố lớn: nhà ở xã hội xây càng nhiều, mà căn hộ vừa túi tiền vẫn cứ như ở xa tầm với. Con số mới nhứt từ Bộ Xây dựng cho thấy nghịch lý ấy chưa hết: cả nước đang thi công 293 dự án với 363.065 căn, nhưng tới hết năm nay chỉ dự kiến hoàn thành 87.601 căn.

Được biết, tại họp báo Chánh Phủ thường kỳ trưa 4/11, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh chỉ rõ các điểm nghẽn khiến người thu nhập thấp và công nhân khó tiếp cận nhà ở xã hội. Nhiều giải pháp trước đây còn manh mún, chỉ tháo gỡ khi có kiến nghị. Nhiệm vụ trọng tâm nay là sửa Luật Nhà ở, trình Quốc Hội ngay trong kỳ họp này để gỡ vướng về thể chế.

Về giải pháp, Bộ đề xuất miễn tiền dùng đất, giảm thuế, cho vay vốn theo chánh sách và cho phép chủ đầu tư kinh doanh thương mại để bù đắp chi phí. Cùng lúc, việc mua bán sẽ được kiểm soát cho chặt: mỗi cá nhân chỉ mua hoặc thuê một căn, và cấm chuyển nhượng trong 5 năm đầu kể từ ngày nhận bàn giao, để ngăn đầu cơ.

Chi tiết đắt giá nhứt nằm ở hai con số đặt cạnh nhau: 363.065 căn đang xây, nhưng chỉ 87.601 căn về đích trong năm nay, tương đương khoảng 90% chỉ tiêu được giao. Khoảng cách ấy nói lên một điều: khó khăn không còn nằm ở chỗ có xây hay không, mà ở chỗ bàn giao được bao nhiêu, đúng giá cho ai, và thủ tục có đủ nhanh để người cần nhà không phải chờ qua nhiều mùa.

Với người đang ở trọ, tin này đáng nghe theo hai hướng. Mừng vì Nhà nước đã gọi đúng tên điểm nghẽn và đặt việc sửa luật lên bàn nghị trường, thay vì vá từng chỗ một. Nhưng cũng nên hỏi cho rõ khi tìm mua: căn hộ mình nhắm tới có thuộc diện được phụ giúp vốn vay không, giá bán đã trừ các khoản miễn giảm chưa, và điều kiện mua thuê ra sao. Chừng nào ba câu hỏi ấy còn chưa có câu trả lời rành mạch, nhà ở xã hội vẫn còn là chuyện nghe thì gần mà chạm thì xa.