Uống trà: một ấm trà nhỏ đổi cả buổi sáng

Buổi sáng, nhiều người mở mắt là cầm điện thoại, lướt một vòng tin tức, rồi vội vàng pha ly cà phê cho kịp giờ ra khỏi nhà. Ngày bắt đầu như vậy thì đã vội ngay từ phút đầu, và cái vội ấy cứ kéo dài tới tối. Ấy vậy mà, chỉ cần ngồi xuống với một ấm trà nhỏ, mười lăm phút thôi, buổi sáng đã có một nhịp khác hẳn: chậm lại, tỉnh táo, và đủ thong thả để nhớ hôm nay mình định sống ra sao.

Một lá cây thành sách

Chuyện xưa kể rằng, vua Thần Nông đun nước dưới gốc cây dại, vài lá trà rơi vào nồi, nước ngả màu thơm lạ. Chuyện ấy là truyền thuyết, không ai coi là sử thật. Cây trà vốn mọc ở vùng núi Á Châu, lá xanh, vị chát nhẹ, thơm dịu. Điều có thật là: tới thế kỷ thứ tám, đời Đường, Lục Vũ viết sách Trà Kinh, ghi rành rẽ cách trồng trà, hái trà, sao trà, pha trà và uống trà sao cho đúng nếp. Từ đó, trà không còn chỉ là lá cây nấu nước, mà thành một môn học, một nếp sống. Người xưa coi trà là thức uống tỉnh táo nhẹ nhàng, uống vào đầu óc sáng ra, mà lòng vẫn yên. Được biết, cái hay nhứt của Trà Kinh không nằm ở chỗ dạy pha một chén trà ngon, mà ở chỗ nó đặt việc uống trà vào giữa đời sống: trà đi với sách, với bạn hiền, với buổi sáng yên tĩnh nhứt trong ngày, trước khi bắt đầu việc lớn.

Trà đi xa, mỗi xứ một nếp

Cuối thế kỷ mười hai, thiền sư Eisai đem trà về Nhật Bổn, trà bén rễ trong các chùa, rồi thành nếp trà đạo. Tới thế kỷ mười sáu, Thiên Lợi Hưu, bậc thầy trà đạo nức tiếng nhứt xứ ấy, đặt ra nếp uống trà đơn sơ: phòng nhỏ, chén mộc, hoa một cành, khách và chủ đều yên lặng mà tôn trọng nhau. Uống trà, ở đó, không phải để khoe ấm quý chén đẹp, mà để tập lòng khiêm nhường và biết ơn phút giây đang có. Ở xứ mình, trà cũng đi vào đời sống theo cách riêng: chén trà mạn mời khách tới nhà, ấm trà sen Hồ Tây ướp hương sen thơm dịu, và ly trà đá vỉa hè Sài Gòn, một ly nhỏ mà ngồi được cả buổi, chuyện trò không vội. Trong khi ấy, trên núi cao phía Bắc, những cây chè Shan tuyết cổ thụ vẫn cho lá trà thơm đậm, hái bằng tay, sao bằng chảo gang như nếp cũ. Mỗi xứ một cách uống, nhưng gặp nhau ở một điểm: trà là cớ để người ta ngồi lại với nhau, chậm rãi.

Uống trà sao cho chậm

Muốn ấm trà buổi sáng phụ giúp thật, chỉ cần ba điều nhỏ. Một là pha cho ra pha: nước mới sôi, ấm nhỏ, chén nhỏ, đừng pha một bình to rồi uống như uống nước lã. Hai là ngồi xuống hẳn hoi: để điện thoại qua một bên, ngồi ở chỗ có nắng sớm hay gần cửa sổ, uống từng ngụm nhỏ mà nghe vị trà. Ba là uống đều mỗi sáng: một ấm trà không đổi được cả đời người, nhưng một buổi sáng bắt đầu chậm rãi thì đổi được cả ngày hôm ấy. Vả lại, trà rẻ, ấm rẻ, chén rẻ; cái khó nhứt không phải tiền mua trà, mà là chịu ngồi yên mười lăm phút không làm gì khác.

Một ngày, suy cho cùng, cũng chỉ là nhiều buổi sáng nối lại. Buổi sáng nào cũng vội, cả đời thành ra vội. Ấy vậy mà, một ấm trà nhỏ mỗi sáng lại nhắc một điều giản dị nhứt: sống không phải là chạy cho kịp mọi việc, mà là có đủ thong thả để thấy việc mình đang làm. Trà không làm ngày dài thêm, chỉ làm ngày chậm lại vừa đủ để người uống còn kịp nhận ra mình đang sống.