Đánh Iran ngày mai, hay một thỏa thuận đẹp: lời dọa mới của Trump

Thứ Bảy 25/10, Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump trả lời báo chí: Hoa Kỳ có thể đánh Iran sớm nhứt là ngày mai, cũng có thể đạt một thỏa thuận. "Chúng tôi đang nghĩ tới chuyện đó, có lẽ ngay ngày mai," ông nói, và gọi thỏa thuận có thể đạt được là "lớn, đẹp". Ấy vậy mà trong cùng một câu nói, ông cũng đặt nghi vấn: liệu Tehran có giữ lời hay không.

Một lời dọa, hai cửa

Cuộc chiến giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran bắt đầu từ tháng Hai, lệnh ngừng bắn tới nay vẫn chưa thành một thỏa thuận hoà bình dứt khoát. Lời dọa ngày thứ Bảy vì vậy không đứng một mình: hồi tháng Sáu, ông từng dọa đánh rồi hủy kế hoạch vài giờ sau đó; đầu tháng Mười, ông nói sẽ không đánh trước bầu cử giữa kỳ ngày 3/11, rồi tới cuộc vận động ngày 23/10 lại nhắc tới chuyện đánh. Một lời dọa nói ra thứ Bảy, tới thứ Hai có thể đã đổi chiều — người đọc vì vậy nên chờ xác nhận từ hai chánh phủ, chớ vội tin một câu nói.

Phía Tehran nói gì

Ngoại Trưởng Abbas Araghchi cho hay Tehran đang xem xét câu trả lời của Hoa Kỳ về kế hoạch bảy ngày mở lại eo biển Hormuz. Tổng Thống Masoud Pezeshkian thì gọi đàm phán là vô vọng, và nói nhiều người Iran đang chật vật vì giá thực phẩm giữa lúc xung đột kéo dài. Tư lệnh quân đội Iran thì nói nước mình đã sẵn sàng đầy đủ cho chiến tranh. Hôm 24/10, Tehran còn nói sẵn sàng mở lại Hormuz nếu Washington chấm dứt phong tỏa các cảng Iran — đề nghị chuyển qua Pakistan, phía Hoa Kỳ chưa xác nhận, và theo lời Tehran thì ông Trump đã bác bỏ cách đổi chác đó.

Cái giá của một câu nói

Dầu Brent đã vượt 117 đô một thùng, cao nhứt gần nửa năm, vì giới buôn dầu lo chiến sự tái diễn sau bầu cử. Hoa Kỳ đã rút bớt nhân viên tại nhiều sứ quán ở Trung Đông vì lo người của mình bị nhắm tới; Tòa đại sứ Nga tại Tehran thì bác tin đồn rút nhân viên, nói mọi hoạt động vẫn bình thường. Vòng lan truyền cuối cùng chạm tới người đi chợ: giá dầu thế giới lên, giá xăng và giá hàng ngoài chợ khó đứng yên — một câu nói ở Florida, người đi chợ ở Sài Gòn cũng phải trả tiền.

Đánh hay đàm — câu trả lời có thể tới ngày mai, cũng có thể không tới bao giờ. Trong khi ấy, điều chắc chắn nhứt là: một lời dọa nói ra thứ Bảy có thể đổi ý thứ Hai, nhưng giá dầu thì không chờ ai đổi ý.