20 trường gộp thành 3, một hiệu trưởng quản 232 lớp

Một hiệu trưởng tiểu học, một mình, quản 232 lớp với 9.656 học sinh tại 8 địa điểm khác nhau. Con số ấy nằm trong báo cáo phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, vừa gởi lên tỉnh ngày 27/10, sau gần hai tháng gộp 20 trường thành 3 trường. Gộp đầu mối thì nhanh, nhưng gánh nặng quản lý không nhẹ đi chút nào — và phường là nơi nói ra sớm nhứt điều ấy.

Theo báo cáo, ngày 20/8/2026, phường gộp 20 trường — 6 trường mầm non, 8 trường tiểu học, 6 trường trung học cơ sở — thành 3 trường theo từng cấp học, giảm 17 đầu mối, tức 85%. Tổng cộng, 3 trường quản lý 465 nhóm, lớp với 19.235 em. Trong khi ấy, có phân hiệu đã lớn bằng một trường độc lập: phân hiệu tiểu học tại Phước Đồng có 43 lớp với 1.940 học sinh.

Khó khăn nằm ở chỗ: giảm đầu mối không làm giảm số lớp, số học sinh hay khối lượng sổ sách tài chánh. Một hiệu trưởng phải lo cùng lúc chuyên môn, nhân sự, tài chánh, tài sản và an toàn trường học; hiệu phó coi từng phân hiệu chỉ đỡ được phần điều hành, không thay được trách nhiệm của người đứng đầu. Vả lại, các điểm trường cách nhau 5 tới 7 cây số, riêng điểm mầm non có nơi cách nhau 6 tới 10 cây số, nên việc đi kiểm tra, dự giờ tốn rất nhiều thì giờ. Khi việc giấy tờ nặng lên, thì giờ dành cho dự giờ, bồi dưỡng giáo viên và lo chất lượng dạy học hẹp lại — mà đó mới là việc cốt yếu của nhà trường.

Nói cho công bằng, chủ trương gộp trường vốn có lý của nó: bớt đầu mối, điều người và điều đồ dùng chung dễ hơn. Ấy vậy mà, cái lý ấy chỉ đứng vững khi quy mô còn trong tầm tay người quản lý. Khi một trường đã lớn bằng cả một phường, với học sinh rải ra nhiều điểm, thì tiết kiệm được ở khâu tổ chức lại mất đi ở khâu quản lý — và người chịu thiệt cuối cùng là học sinh, vì thầy cô không còn đủ thì giờ ngó tới từng lớp.

Vì vậy, phường đề xuất tổ chức lại thành 7–8 trường — hai trường mầm non, ba trường tiểu học và hai tới ba trường trung học cơ sở — và nói rõ đây không phải quay lại 20 trường như cũ, mà là tìm một cỡ vừa tay hơn. Một bài học đáng nhớ: gộp hay tách không phải chuyện đếm đầu mối cho đẹp sổ, mà là chuyện người đứng đầu có còn đủ sức lo cho từng lớp học hay không.